Uitbundig en speelse jaren ’70

De jaren ‘70 was een periode van speelse uitbundigheid op velerlei gebied: muziek, dans (disco), kunst, woninginrichting en mode. Wie heeft niet genoten van Jesus Christ Superstar en Hair? Ook de muziek van eigen bodem floreerde, met Bonnie St Clair & Unit Gloria, Corry en de Rekels en Shocking Blue. 


Bonnie St. Claire (fotograaf: © Pim Westerweel Naarden)
Experimenten
Jongens reden rond op hun Puch’s en hun Kreidlers met achterop hun ‘chickie’ compleet in een Afghaanse jas en een hippe gebreide muts op de lange wapperende blonde haren. Hip was in en vrijwel iedereen voelde zich erdoor aangesproken. Het was een explosie van experimenten, kleren en kleuren, kort maar hevig. De weerschijn ervan is nog steeds te zien. Qua mode en accessoires wil men nu weer op “the Seventies” teruggrijpen.

Den Uyl
De talrijke problemen waarmee Nederland nu te kampen heeft zouden toen zijn ontstaan. De normen en waarden waartoe momenteel vanuit de politiek worden opgeroepen zijn in die periode ter discussie gesteld en te grabbel gegooid. De zeventiger jaren waren de jaren van onder andere het kabinet Den Uyl waarin de overheid “voor Sinterklaas ging spelen” zodat veel mensen alleen maar de hand konden ophouden en er een onduidelijke klasse van geiten-wollen-sokken hulpverleners ontstond.

Emancipatie

De Zeventiger Jaren zijn een boeiende en baanbrekende periode geweest. Veel nieuwe en bevrijdende denkbeelden die in de jaren ’60 voor het eerst werden geuit zijn in de jaren ’70 gerealiseerd. We profiteren daar nog steeds van: de individualisering, de emancipatie van de vrouw, van de homo, de omgang tussen artsen en patiënten, het terugdringen van bekrompenheid en autoriteit, kortom alles waardoor Nederland eindelijk een modern en tolerant land is geworden heeft zijn wortels in die Jaren Zeventig.

Een bont behang
Het waren de jaren van dansbare disco hits, maar ook de tijd van woningen kraken, actievoeren voor legale abortus en de opkomst van de Punk-muziek. Menig huis was met de kleuren bruin en oranje ingericht. Met schrootjes plafonds, biezen vloerbedekking en een lekker bont behang. In huiskamers verschenen de eerste dure videorecorders, fonduen was in, brillen waren enorm groot, de plateauzolen hoog en broekspijpen lekker breed!

Lees meer

Frisdranken in de jaren 70

Er waren ook toen huismerken van supermarkten oftewel private label brands. Hoewel de eerste goedkope huismerken al eind jaren vijftig verschenen braken ze in de prijsbewuste jaren zeventig massaal door. Cola-, sinas- en lemon/limedranken in glazen literflessen werden geproduceerd door bedrijven als Bavaria, Raak, Herschi, Limfa, Loots en Riedel bestemd voor Nederlandse supermarktketens als Albert Heijn, Edah, Coop, Jac. Hermans en inkooporganisaties als Spar, VéGé en A & O.

Raak populair in de jaren 70
Het uiterlijk
De etiketten van deze huismerk frisdranken weerspiegelen bij uitstek de tijdgeest. Datzelfde geldt trouwens voor de niet-huismerken van eerdergenoemde frisdrankproducenten. Ook deze frisdranken werden tegen zeer schappelijke prijs in literflessen te koop aangeboden. De mooiste glazen literflessen waren die van Riedel: prachtige smaragdgroene flessen met ribbel contour en voorzien van fel paarse schroefdoppen.

Blij met fris uit blik
Qua verpakking zeer hip in de jaren zeventig: het frisdrankblikje met ringtopsluiting (een treklipje in de vorm van een ring). Hero had al in 1964 frisdrank in blik geïntroduceerd, maar deze blikjes hadden nog geen voorgestanst drink- en ontluchtingsgat en moesten dus nog met een blikopener te lijf worden gegaan. In 1968 kwam het blikje met ringtopsluiting. In 1971 financierde blikfabrikant Thomassen & Drijver-Verblifa N.V. een reclamecampagne die de voordelen van het frisdrankblikje breed onder de aandacht bracht: "Blij met fris uit blik".

Hip
Andere hippe eenmalige verpakkingen die nochtans minder succesvol waren dan het blikje: polyester buisfolie (Hero rocket, 1973), pouches van aluminiumfolie (Hero silverpack, 1975) en 25 cl en 33 cl PVC-flesjes met aluminium treklipsluiting (Herschi en Raak, 1976). Alleen de pouches van aluminiumfolie kennen we vandaag de dag nog steeds (Capri-Sonne).

Fris met schuim erop dat smaakt Snor
Shandy en Snor
Eigenlijk geen frisdrank omdat het een tikkeltje (maximaal 1,2%) alcohol bevatte maar niettemin geproduceerd door frisdrankbedrijven: shandy. Vanaf 1976 een groot maar kortstondig succes. Accijnsmaatregelen draaiden het product begin jaren tachtig de nek om. Maar Vrumona produceert tot op de dag van vandaag Royal Club Shandy. Voortbordurend op het succes van Royal Club Shandy introduceerde Vrumona in 1979 Snor: fris met schuim erop (maar zonder een druppel alcohol). Helaas werd deze frisdrank een jammerlijke mislukking.

Vruchtensap
Nieuwe smaken in frisdrankenland in de jaren zeventig: tropische vruchtenlimonades op basis van diverse soorten vruchtensap zoals Lift (1970, frisdrank op basis van ananas- en grapefruitsap); cafeïnehoudende frisdranken met amandelaroma zoals Mr. Pibb (1974, deze smaak zou echter pas definitief aanslaan na de komst van Dr Pepper in 1981).

Michael Jackson

Michael Jackson overleed op 25 juni 2009 in Los Angeles aan een hartstilstand. Enkele weken voor zijn dood schreef ik nog over hem op de website 1970s.nl en jarenzeventig.com. Over herinneringen aan zijn lp's en zijn komende concerten in Londen. Plotseling is het dan voorbij, Michael is er niet meer. 

Op vijftig jarige leeftijd valt plotseling het doek voor één van de grootste artiesten ter wereld. Zijn dood deed me denken aan de dood van Elvis Presley in 1977. Toen ook emotionele beelden van reporters die alles volgden. Michael groeide vanaf de jaren 70 tot ver in de jaren 90 uit tot een megaster. Helaas mocht hij de kroon op zijn werk niet afmaken.

Een van zijn mooiste (vroege) albums was 'Ben' uit 1972 (from the Motion Picture Ben) Naast de gelijknamig single staan er enkele andere juweeltjes op, zoals 'You Can Cry on My Shoulder' en 'Greatest Show on Earth'.

Jackson 5
Michael's carrière begon in de 2e helft van de jaren 60 samen met zijn broers Marlon, Tito, Jermaine, Jackie en later ook Randy, als the Jackson 5. De groep stond onder de leiding van hun vader. Ze hadden vanaf 1970 grote hits als “I want you back”, “I’ll be there”, “ABC” en “The love you save”. Op de foto: Michael in 1972.
 

Blame it on the boogie!



Vijf zingende broers uit Gary Indiana: The Jackson 5. Marlon, Tito, Michael, Jermaine en Jackie worden onder toeziende leiding van hun vader en het gezag van Motown baas Berry Gordy, the superstars of the seventies en eighties. Songs als “I want you back”, “I’ll be there”, “ABC” en “The love you save” staan menig Jackson 5 fan nog in het geheugen.

Na enkele jaren van succes wordt het tijd voor een nieuw platencontract bij Epic en besluit het vijftal onder de naam “the Jacksons” verder te gaan. Jermaine verlaat de groep en blijft onder contract bij (inmiddels zijn schoonvader Berry Gordy) Motown en broer Randy vervangt Jermaine. Een nieuwe langspeelplaat komt uit, waarvan de single “Show you the way to go” een hit wordt. Michael heeft inmiddels ook al even als solo zanger succes met ondermeer de single “Ben” van de gelijknamige LP. Het is 1978 als er weer enkele megahits van de broers (afkomstig van de LP Destiny) hoog in de hitparade belanden. De LP wordt opgedragen aan hun moeder Katherine Jackson. De singles “Blame it on the boogie” en “Shake your body” worden grote hits. Het is 1979 als het soloalbum “Off the Wall” van Michael uitkomt, een productie van Quincy Jones. Gewapend met zwart vlinderstrikje, witte sokken en zwarte schoenen is Michael te zien in videoclips en tv -shows. De singles “Don’t stop ‘til you get enough” en “Rock with you” worden grijs gedraaid in de discotheken. In de jaren 80 zal de Jackson mania verder toeslaan.



Meer muziek onderwerpen:
Bee Gees - Don Rosenbaum - Earth and Fire - Kelly Family - Michael Jackson - Queen - Sharif Dean & Evelyne - Teach-In - Tony Sherman - Eurovisie Songfestival

Populaire serie James Herriot terug op tv


Vanaf maandag 12 juni keert de populaire dierenarts James Herriot terug op tv bij de nostalgische televisiezender ONS. James Herriot is een serie van de BBC uit de jaren 70 en 80, gebaseerd op de boeken van de Britse dierenarts Alf Wight (die schreef onder het pseudoniem James Herriot).

Toen ONS begin dit jaar stopte met het uitzenden van de serie James Herriot, was de teleurstelling bij veel kijkers groot. De serie over een dierenarts in het Britse plaatsje Darrowby, die ook wel bekend staat onder de titel All Creatures Great and Small, kent een enorme schare trouwe fans. Op verzoek van veel kijkers, keert de serie James Herriot daarom dan ook terug op de buis. ONS start op maandag 12 juni met het uitzenden van seizoen 1.

Het verhaal gaat over de jonge veearts James Herriot (Christopher Timothy) die op het platteland aan de slag gaat. Hij ontdekt dat het beroep van dierenarts in de praktijk heel anders is dan hij zich tijdens zijn studie heeft voorgesteld. Een sterke maag, een goede kennis van het platteland en een paar stevige laarzen blijken veel belangrijker dan boekenwijsheid. Het plaatselijke dialect is een struikelblok, en het is niet gemakkelijk om het vertrouwen te winnen van de plaatselijke bevolking.

Sinds september 2015 is ONS te zien op de Nederlandse televisie. Het kanaal is een voortzetting van de nostalgische zender NostalgieNet en onderscheidt zich met programma’s die terugkijken op vroeger, amusement uit vervlogen tijden, speelfilms en series zoals Medisch Centrum West, Dad’s Army en Bonanza. ONS is beschikbaar voor ruim 5 miljoen huishoudens.

ONS is onder andere te ontvangen op kanaal 50 in het basispakket van Ziggo. Ook bij alle andere providers in Nederland is ONS in het pakket opgenomen.

Popfotografie in de sixties en seventies

Pink Floyd (© Fotograaf Nico van der Stam)
Van Bintangs tot Zappa, van Rolling Stones tot Boudewijn de Groot en van Supremes tot Pink Floyd; enkele namen uit de grote hoeveelheid nationale en internationale popsterren uit de periode 1960 - 1970. Popmuzikanten die op dat moment nog niet weten dat ze later wereldberoemd zouden worden. 

Nico van der Stam was een pionier van popfotografie. Zijn foto’s komen uit de tijd dat het contact tussen fotograaf en popmuzikant nog gemakkelijk was en fotografen niet afhankelijk waren van vooraf vastgestelde persmomenten. De jonge idolen van toen staan wat onwennig op de foto, voorzichtig zoekend naar een eigen stijl. De jaren zestig en zeventig, popmuziek is in opkomst en popfotografie staat in de kinderschoenen. “Performance” is nog een onbekend begrip.

Mick Jagger                                                     David Bowie                                                   Boudewijn de Groot


Nico van der Stam fotografeerde hen in de kleedkamer, op het podium en was de eerste fotograaf die de sterren mee naar buiten nam en de straat gebruikte als decor. Ook maakte hij opnames van de muzikanten in zijn studio. Op de portretfoto’s ontbreekt glamour en kijken de helden van toen ons eerder wat verlegen aan. Zij staan nog aan het begin van hun carrière als Nico van der Stam hen in hun eigen stijl probeert te vereeuwigen.  De musici die op de foto’s zijn te zien, vertegenwoordigen verschillende muziekstijlen. Muziek die tien jaar daarvoor in Europa nog niet bestond; beat, folkrock van singer-songwriters, hardrock, reggae en soulmuziek. Al deze genres, inclusief het Franse chanson.

Inspiratiebron
Geluidsfragmenten, filmbeelden, popbladen, platenhoezen en achtergrondinformatie plaatsten de foto’s in de context van hun tijd. Een unieke Nederlandse culturele periode waarin de jeugdcultuur wortels kreeg en popmuziek de wereld verovert. Een tijdperk dat nog steeds een inspiratiebron vormt voor hedendaagse muziek, mode en andere levensterreinen. Recente geschiedenis die velen zich als de dag van gisteren herinneren, of die zelfs nooit is weggeweest, maar die voor jongere generaties inmiddels onbekend verleden is.

Nico van der Stam (Rotterdam 1925 - Amsterdam 2000)
van der Stam was autodidact en allround fotograaf. Hij fotografeerde voor journalistiek, mode, reclame en maakte foto’s voor reisverhalen. Onder zijn foto’s zijn vele portretten van bekende Nederlanders, musici, cabaretiers en acteurs. Naar eigen zeggen werkte hij op intuïtie en “belichtte met z’n ogen”.

Het Maria Austria Instituut 

Na de dood van Nico van der Stam in 2000 is zijn complete archief overgebracht naar het Maria Austria Instituut te Amsterdam (MAI). Totaal gaat het om ruim 300.000 negatieven. Popfoto’s zijn hiervan een belangrijk onderdeel. Deze verschenen in popbladen als Muziek Expres, Twen en Hitweek. Ook fotografeerde Van der Stam voor platenhoezen en werd hij bekend met zijn foto’s voor de populaire Rijam schoolagenda. Nico van der Stam heeft door zijn werk bijgedragen aan de ontwikkeling van de popfotografie en is de geschiedenis ingegaan als “pionier van de popfotografie”.

Boek
Bij de tentoonstelling 'Yesterday Popfoto’s van Nico van der Stam' die in 2007 - 2008 gehouden werd in het Stedelijk Museum Alkmaar en het Coda Museum Apeldoorn, verscheen een fotoboek met ruim tweehonderd foto’s, met teksten van Roel Bentz van den Berg, Sjoerd Kuyper en Thomas Verbogt. (Uitgeverij Voetnoot, Antwerpen) Het boek verscheen ook in de boekhandel voor 25,= euro.

*Informatie en beeldmateriaal werd in 2007 voor publicatie aangeleverd door het Stedelijk Museum Alkmaar.